Hoe een vis handen en voeten kreeg

Hoe een vis handen en voeten kreeg

Evolutie Een driedimensionale reconstructie van fossiele vissen die als eerste het land op gingen laat zien hoe poten ontstonden in de evolutie.

Hoe de vin verdween en de poot verscheen. Dat vat het nieuwe onderzoek wel samen van de Amerikaanse paleontoloog Neil Shubin en zijn team, dat zij deze week in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS publiceerden. Uiteraard krijgt Tiktaalik weer een hoofdrol: het iconische dier dat 375 miljoen jaar geleden leefde en symbool staat voor de eerste vissen die zich in de loop van de evolutie op het land waagden. Zo bekeken is Tiktaalik de voorouder van alle viervoeters, en dus ook van de mens. In 2006 ontdekte Shubin, verbonden aan de University of Chicago, het eerste fossiel van Tiktaalik rosaea in het noorden van Canada. Sindsdien zijn er een stuk of twintig van deze fossielen opgegraven, variërend van 1,25 tot 2,75 meter lengte.

De aandacht van de paleontologen ging tot nu toe vooral uit naar de ledematen van het dier, met primitieve pootachtige gelede skeletstructuren, voorlopers van onze armen en benen, waaraan zich later ook handen en voeten ontwikkelden.

Tiktaalik stond aan het begin van de evolutionaire sprong die gewervelde dieren maakten naar het leven op land. Om een goed beeld van de lichaamsbouw van Tiktaalik te krijgen, werkten de paleontologen de botjes van de primitieve voor- en achterpoten meestal zorgvuldig los uit het steen. Maar daarbij gingen wel de afdrukken van het omliggende zachtere weefsel verloren, dus ook de resten van de vinnen die langzaam plaatsmaakten voor de poten.

In het nieuwe onderzoek lieten Shubin en zijn team het fossiel zoveel mogelijk onaangetast. In plaats daarvan keken ze met behulp van een CT-scanner naar de vormen van drie van deze fossielen in het steen. Zo konden ze een driedimensionale reconstructie maken van de voorpoten, waarop niet alleen de botstructuren te zien waren, maar ook de steeds rudimentairder wordende borstvinnen.

Sluit Menu